qaramalek

 

 

1- نظر پروفسور مينورسکي:

 

کتاب تاریخ تبریز مینورسکی:

( بعيد نيست که قره ملک نيز از آثار غازان خان بوده و به نام وی موسوم به قريه ملک شده که اينک به طور مخفف "قره ملک" تلفظ می شود(تاريخ تبريز مينورسکي،توضيح مرحوم کارنگ،ص81) )

 

در بحث اينكه نام اين محلّه از تبريز هيچ وقت "قريه ملك" نبوده هيچ شك و ابهامي وجود ندارد ، مؤلف كتاب "تاريخ تبريز مينورسكي " به نادرست از عبارت ذكر شده براي اين محلّه نام برده است كه نظر شخصي مؤلف بوده است و هيچ سند يا دليلي بر ادعاي خود نداشته است چرا که از کلمه ی " بعید نیست " استفاده کرده و تاریخ یک محله را با این جمله خود منحرف کرده است (متاءسفانه تاریخ بازیچه ای شده است دربین اشخاص تا هرکس تاریخ را به نظریات و سلیقه ی شخصی خود منحرف و به نسل های آینده تقدیم کند) البته من آثار ارزشمند پروفسور مینورسکی روسی را ارج مینهم منتها تاریخ چیزی نیست که طبق سلیقه و نظرات غير استناد هر شخص نوشته شود به هر حال.اگر فرض را براين بگذاريم كه اين حرف مؤلف درست باشد ، مردم ترك زبان به طور طبيعي هميشه در زبان محاوره " كسره " را به حرف "ي" تبديل ميكنند در حالي كه در واژ هاي قريه ملك و قره ملك چنين اثري مشاهده نميشود دليلي ديگر كه ميتوان براي اين مطلب آورد اينكه در زمان حكومت ايلخانيان ترك و پادشاهي سلطان محمود غزنوي هنگامي كه سلطان محمود تبريز را براي پايتختي برگزيد روستاي شام (شام غازان كنوني) را بخاطر آب و هواي خوب آن براي ساختن قصر خود برگزيد و مردم بومي روستا ي شام را از آنجا كوچانيد و بوميان آن منطقه بخاطر اينكه همه سبزيكار بودند به قسمت شمالي روستاي شام در كنار رود خانه آجي چاي كه براي سبزيكاري مناسب بود رفته و در آنجا سكنا گزيدند و به علت اينكه همه ي آنها سبزيكار بودند اين منطقه به هامي كاوار مشهور شد ، اين لغت تركي از دو وا ‍‍ژه ي ( هامي+ كاوار ) تشكيل شده است "هامي" در تركي به معناي "همه " و كاوار نيز در تركي به معناي سبزي و سبزيكار اطلاق ميشود كه بعد ها در زبان عاميانه مردم به هاميكاوار هوكوماوار و حكماوار كنوني تبديل شد ؛ توجه فرماييد كه نام تركي براي اين منطقه اطلاق شده است چگونه ممكن است قراملك يكي از آثار سلطان محمود غزنوي ترك باشد اما نام آن تركي نباشد پس بودن نام قريه ملك براي اين منطقه واژ ه اي است نادرست چرا كه "قريه" نامي است فارسي- عربي و ملك هم فارسي-عربي است در حاليكه سلطان محمود ميتوانست نام اين منطقه را " مليك كندي " نام گذاري كند.

 

 

   

          

 

2- نظر قُرّاءالمُلک:

 

اين واژه از دو کلمه ي عربي: «قُرّاء»+«المُلک» تشکيل شده است که قُرّا به معني روستا ها و المُلک به معني زمين ميباشد که در ترکيب به واژه ي بي معني «زمين روستاها» اطلاق ميشود.

اين نظر نيز هيچ استنادي ندارد و از نظر تاييد نظريه در اقليت ميباشد و تنها بعضي از همشهريهاي عزيز طبق نظر پردازي خود اين نظريه را ذکر کرده اند که علاوه بر نبود استناد از گذشته تا حال حاضر نيز در هيچ مکتوبي چه در اسناد محلي و چه در کتابها ذکر نشده است حتي همشهريان نيز از هيچ کسي اين نام مجعول را به ارث نبرده اند اما چندي پيش در سفر رئيس جمهور آقاي احمدي نژاد به تبريز خبرگذاري ايرنا به صورت من درآورده اين نام را استفاده کرده و بقيه خبرگزاري ها و مطبوعات نيز از اين واژه استفاده کرده اند.

 

3- نظريه قَرا المُلک:

 

اين واژه از دو کلمه ي عربي: «قراء»+«المُلک» تشکيل شده است که قَرا به معني صفت جمع کردن !!! (از من در آورده در قاعده عربي) و المُلک به معني زمين ميباشد که در ترکيب به واژه ي «زمين ها» اطلاق ميشود.اين نظريه پردازان اين نظريه نيز در اقليت ميباشند.

 

4-نظريه قَرامَلِک:

 

اين نظريه قاعده ي فارسي شده ي قره مليک ميباشد که واژه ي «قَرا» در ترکي لهجه ي تبريزي همان «قره» ميباشد منتها در زمان شعر گفتن براي هماهنگي با ابيات شعر و قاعده طولاني کردن صوت (مانند: قرا پرچم لر) به قرا تبديل شده است.

ملک نيز فارسي شده مليک ميباشد که در حال حاضر در اسناد رسمي دولتي با اين نام نوشته و خوانده ميشود.

 

 

 

     

 

 

 

و اما نظريه قره مليک:

 

1- بعضی اهالي قراملك علت نام گذاري اين محله را به اصلي كرم مربوط ميدانند.چرا كه نام پدر اصلي (مريم) قارامليك بوده است و چون قارامليك خود در منطقه كنوني قراملك سكنا داشته است اين منطقه به اين نام ناميده شده است.

قارامليك كلمه اي است تركي كه از دو واژه ي ( قارا+مليك ) تبديل شده است.

قارا يا قره (قرا) در تركي به معناي سياه ميباشد ؛ اما اين واژه وقتي براي اشخاص و يا مناطق بكار برده ميشود نماد بزرگي يا صفت بد بودن اين اشخاص يا مناطق را نشان ميدهد و همچين تركها هميشه چهار رنگ قيزيل ، قارا (قره يا قرا) ، آق ،گوي را براي افراد يا مناطق به منزله نماد بكار برده اند (رودخانه قيزيل اوزن ، گوي مچيد ، قره ملك ، قره آغاج ، آق بلاق ، آق سو) چنانكه در كلمات (قره باغ ، قره داغ ، قره آغاج ، قره مليك ، قره چمن ، قره سو ، قره داش و...) مراد بزرگي بوده است نه رنگ سياه ( مثلاً قره باغ بخاطر بزرگي باغ به اين نام نامگذاري شده و سياهي باغ اصلاً معني ندارد)

مليك هم واژه اي ست کريستين (مسيحي نه ارمني!!!) در تركي به معناي شاه يا داروغه و در بعضي نوشته ها نماد بد صفت بودن بكار برده ميشود.

قارامليك به مرور زمان در زبان عاميانه مردم ترك زبان تبريز به قره مليك و بعدها با گويش فارسي به قره ملك قراملك تبديل شده است.

 

2- و اما آخرين نظريه در باب نظريه قره مليک اينست که در زمان حکومت اتابکان آذربايجان پهلواني فقير و سيه چرده از تبريز که دراين منطقه (قره مليک) سکنا داشته است طبق رسم آنزمانه در کشتي هاي معروف شاهزاده جهان پهلوان به اصرار مادر پيرش شرکت کرده و در ديد حيرت زده ي مردم موفق ميشود پشت پسر جهان پهلوان را سه بار بر زمين زده و بر پهلوان اتابکان غالب ميشود اين موفقيت چنان مردم تبريز را حيرت زده ميکند که نام اين محله از شهر تبريز را با نام آن پهلوان ، قارامليک مينامند./ (آلتايلاردان سهنديميزه/نويسنده: اميد نيايش)

 

      

 

 

qaramalek...

 

 

 

                قره ملیک و مردمانش در نیمه نخست سال 1300

 

چون محله در زمانهای قدیم بافت روستایی داشت کشاورزان درتابستان در میدانی که "کند ایچی" نام داشت (میدان حسینیه کنونی)  جمع شده و محصولات خود را بفروش میرساندند و عصر ها جلوه زیبایی را به این محله قدیمی میداد.

اهالی در ساعات عصر در میدان جمع شده و باهمدیگر معاشرت میکردند.و در واقع یکی از عادات هر روز اهالی میبود.

بغیر اراضی کشاورزی، محله به سه قسمت اشاغی کوچه،/کند ایچی (میدان حسینیه) و خلفلر تقسیم میشد.

ساکنان اشاغی کوچه و خلفلر در داخل محله از نظر تعصب به محله خود با همدیگر همیشه در کشمکش بودند اما اگر صحبت از قره ملیک در مقابل محله دیگر بود با همدیگر متحد میشدند و نسبت به هم محله ای خود متعصب میبودند.

از ریش سفیدان نقل است دو روحانی بنام محله بنامهای مرحوم میرزا احمد محدث و مرحوم بویوک میرزا سر موضوعی با هم قهر بودند و از قضا هر دو برای صرف شام در محله ای دیگر دعوت شده بودند بویوک میرزا قبل از میرزا احمد به مهمانی رسیده بود و جای مناسبی نشسته بود و میرزا احمد زمانی به مهمانی میرسد که جای مناسبی برای نشستن نداشت در این زمان بویوک میرزا با اینکه قهر بود بر می خیزد و میرزا احمد را به کنار خویش فرا میخواند و شام را خورده و بعد از مهمانی باز به همان قهر خود ادامه میدهند. اما در آن مهمانی هرگز به دوستان خویش قهر یکدیگر را اعلان نمیکنند و شأن و منزیت یکدیگر را نگه میداشتند.

ساکنان محله عموما نسبت خانوادگی باهم داشتند (که در حال حاضر نیز اکثرا به همین منوال است). و تنها گروه غیر بومی عده اقلیتی از روستای مایان و کجووار بود که انگشت شمار میبودند و از مهاجران قره چمن و قره داغ خبری نبود.

در محلهٔ قره ملیک آداب و رسومى وجود داشت که متفاوت از ساير محلات مرکزی شهر بود. زنان از چادر شب هایى شطرنجى شکل به نام آلا چرشاب که جنس آن از کتان بود به جاى چادر استفاده مى کردند با شلوارهاى مشکى و چنان پاى بند اين رسم بودند که اگر میخواستند به مرکز شهر بروند چادر مشکى را زير بغل گرفته تا مرز محله با همان چادر شب هاى شطرنجى شکل رفته سپس آن را عوض مى کردند. در مراجعت به محض رسيدن به مرز محله دوباره چادر شب شطرنجى را بر سر مى انداختند و اين سنت خاص همين محله بود. لباس قديمى مردان عبارت بود از کلاه نخى مشکى، با عبا و لباده و لباس بلند شبه سردارى، سر تراشيده، تسبيح به دست با ته ريش، مردم محله خود را از اصلى ترين اهالى تبريز مى دانستند.

اهالی قره ملیک در بین شهر به غیرت و درستی و نان حلال خور شهره بودند. نسبت به عقاید دینی خود سرسخت بودند و نسبت به روحانیها احترام ویژه ای میگذاشتند و حرف عالم اول محله را سر میپنداشتند چنانچه در ماجرای درس نخواندن در مدارس جدید به حکم مرحوم میرزا محمد علی واعظ مشهور به بیوک میرزا لبیک گفته و در مدارس جدید درس نخواندند! 

مراسم عزادارى در قره ملیک به صورت خاصى انجام مى گرفت. در حدود چند هفته قبل از ماه محرم دستهٔ شاه حسين ـ واى حسين را با تشريفات خاص به اين صورت برپا مى کردند: چند جوان علم بدست و چند نفر نیز طبل زن جلوی دسته به حرکت در میآمدند، عزاداران نیز قمه به دست در اجراء مراسم شرکت مى کنند. خلفلر و میدان برای خود شاخسئی و اشاغی کوچه نیز برای خود شاخسئی ویژه ای داشت و نسبت به عزاداری حسینی خیلی حساس بودند.

مسجد اشاغی کوچه با نام کربلایی قوربان مسجیدی (امام حسین کنونی) و مسجد خلفلر نیز به همین نام میبود و در دهه محرم اهالی هر یک از محلات در هر روز محرم گوسفندی را قربانی کرده و به عزاداران در مسجد احسان میدادند که این رسم هم اکنون نیز در شهر شهره و پا برجا میباشد!

شاخسئی ها در طول دهه محرم در زمان عصر و بعد از اجرای نماز عصر و خوردن احسان برگزار میشد.

بعد از دهه محرم صبح روز عاشورا شاخسئی ویژه ای که قانلی کفن شاخسئیی(دسته کفن خون) برگزار میشد که نکته جالب و قابل تامل در این بود که اهالی تمام محله در مسجد قانلی کفن جمع شده و بعد از عزاداری شاه حسین گویان و کفن پوش دسته بسته و سر خود را با قمه به یاد شهید کربلا جلوی هر مسجد میشکافتند و صحنه حزین انگیزی را با کفن های خونی در روز عاشورا بوجود می آوردند.

اهالی نسبت به این اعتقاد و رسم خود تعصب ویژه ای داشتند و حال که حال است قمه زنی در قراملک در محرم در بین بعضی از اهالی رواج دارد.

از ریش سفیدان نقل است در زمان رضاخان وقتی رضاخان عزاداری را قدغن اعلام کرده بود اهالی برای قمه زنی در روز عاشورا به دور از محله و در زمین های کشاورزی خود دسته بسته بودند که با اطلاع آجان ها اسب سوارها برای دستگیری اعزام میشوند اما در وسط راه اسب ها مقابل آبرو (ارخ) می ایستند و هر چه اسبها را وادار میکنند اسب ها رم کرده و نمیروند و در نهایت آجان باشی به ماموران میگوید " برگردید انگار نگهبانی دارند!" و ماموران برمیگردند.  

اهالی قره ملیک اکثرا از بین اهالی ازدواج میکردند و اگر بیرون از محله ازدواج میکردند با شام قازانیها وصلت میکردند و از دیرباز اهالی شام قازان را از طایفه خود میپنداشتند و آنرا محله دوم خود خطاب میکردند. 

رابطه با ساير محلات: مسئلهٔ قابل توجه، وحدتى است که ساکنان هر محله دارند. ذکر اين نکته لازم است که هر محله داراى خصوصيات اجتماعى خاص خود مى باشد. هر محله دربارهٔ محلهٔ ديگر عقيدهٔ مخصوصى دارند چنانکه اهالى محله قره ملیک، ساکنان شام قازان و آخونى را مردمان خوب مى دانستند و برعکس اهالى حکم آباد را خسیس مى پنداشتند. (البته این طرز فکر مربوط به سالهای دور بود)  

این امتيازاتى که از لحاظ اخلاقى، به افراد محلهٔ خود مى دادند عبارت بود از اينکه ما نزول نمى خوريم و پاى بند سنت هاى محلهٔ خود مى باشيم و حاضر نيستيم از محلهٔ خود جدا گرديم و علاقه مندى و تعصب شديد خود را به محله ابراز مى داشتند.

برگرفته از:www.qaramalik.blogfa.com

 

 

qaramalek...

 

                       یادمان اصلی ـ کرم

 

تاریخ و گذشته هر مردمی بیانگر اصالت فرهنگ و ادبیات آن ملت میباشد. در حالیکه غرب در فقدان فرهنگ به دنبال سرقت تمدن و آثار درخشان ملتهای خاورمیانه میباشد، انتظار میرود توجه مسئولین زحمت کش نسبت به ادبیات و فلکلور غنی این خطه بیشتر از حال حاضر باشد.

عصر حاضر دوران کشف گنج های معنوی میراث مانده از گذشتگان میباشد و هر ملتی که بتواند گنج های در کتاب نهفته خود را از درون کتاب های خاک خورده برون بیاورد، ثروت فرهنگی بینهایتی را برای خویش و نسل های آینده اش اندوخته است.

در این میان اسطوره های تاریخی و ادبی مردم اهمیت بسزایی در جاذبه های گردشگری دارد و به جرأت میتوان گفت هر مردمی آرزوی بهره برداری از چنین اسطوره هایی را در قالب یادمان و پارکهای فرهنگی-گردشگری در سر میپرورانند.

از اینرو مردم آذربایجان بخصوص شهر تبریز نقش بسزایی در آثار تاریخی و فرهنگی بجا مانده در ایران عزیز ایفا کرده است.

اصلی و کرم دو معشوقه ی اسطوره ای آذربایجان در غفلت مسئولین امر هنوز هم در سینه ی اوزانها (آشیق ها) غریب و مظلوم مانده است.

مجسمه عشق در پارک عشق استانبول

با توجه به اینکه افسانه لیلی و مجنون متعلق به اعراب میباشد در کشورمان شهره آفاق گشته اند اما متاسفانه، اصلی و کرم دو معشوقه ملی با اینکه داستانی تاریخی و مریوط به دوران حکومت صفویه میباشد و متعلق به آذربایجان و ایران میباشد مظلوم و غریب مانده اند.

به هر حال قراملک تبریز خاستگاه این دو معشوقه اسطوره ای میباشند و «گوللو باغ»، باغ منتسب به قاراملیک پدر اصلی (باغی که کرم اولین بار اصلی را در آنجا دید و عاشقش شد) حال حاضر در قراملک پابرجا میباشد.

پارک گلها در اصفهان

آیا بهتر نیست شهرداری تبریز و سازمان میراث فرهنگی بمانند «شمس تبریزی» قبل از اینکه دیگران این میراث گرانبها را صاحب شوند با احداث یادمانی به دنیای فرهنگ و ادبیات معرفی نماید و افتخار این دو اسطوره اجدادی را خود صاحب شویم؟!؟

همانطور که میدانید خیابان وحدت در قراملک در قدیم همان به گذر جاده ابریشم معروف بوده است و  گوللو باغ نیز در کنار این جاده قدیمی واقع شده است و میتوان با احداث پارک اصلی-کرم و یا با توجه به نیاز امروز جوانان این مرز و بوم، پارک ازدواج آسان!!!  و یا خانه فرهنگ، یادمانی  هر چند ناچیز؛ این میراث گرانبها را ارج نهاد.

 

برگرفته از :http://www.qaramalik.blogfa.com

 

 

qaramalek...

qaramalek...

qaramalek...